Boru əməliyyatından sonra hamilə qalmaq haqqında nə bilmək lazımdır?

Göndərildi: 08.09.2021
Məqalənin müəllifi Adəm Quliyev

Fallop tüpləri yumurtalıqları (yumurtaların saxlandığı və böyüdüyü yer), döllənmiş yumurtanın körpəyə (fetusa) çevrildiyi uterusa (bətnə) bağlayır. Gübrələmə yumurta və sperma birləşməsidir və normal olaraq fallop tüpündə baş verir. Fallop tüpləri tıkanmış və ya zədələnmişsə, bu, qadının hamilə qalmasını dayandıra bilər və fallop tüpündə hamilə qalma riskini artıra bilər ("tubal" və ya "ektopik" hamiləlik). Tıxanmış və ya zədələnmiş boru (lar) ı açmaq və ya təmir etmək üçün cərrahiyyə aparıla bilər.

Fallop tüplərimə nə zərər verə bilər?

Qarın və ya çanaq bölgəsindəki infeksiyalar və ya əməliyyatlar yapışmalar (yara izləri) əmələ gətirərək boruların tıxanmasına səbəb ola bilər. Bu yapışmalar borunun ucu ilə yumurtalıq arasında, borunun içərisində ola bilər və ya boruları tamamilə bağlaya bilər. Borulara zərər verə bilən iki ümumi cinsi yolla keçən infeksiyalar (CYBH) xlamidiya və süzənəkdir. Bəzən qeyri-CYBİ infeksiyaları borunun zədələnməsinə səbəb ola bilər. Məsələn, vərəm tubal xəstəliyinə səbəb ola bilər (baxmayaraq ki, Şimali Amerikada çox nadirdir). Borunun zədələnməsi də əlavənin yırtılması (partlaması) səbəb ola bilər. Qarın və ya çanaq bölgəsindəki hər hansı bir əməliyyat da miyomların çıxarılması və ya yumurtalıq kistləri üçün əməliyyatlar da daxil olmaqla çapıq toxumasına səbəb ola bilər.

Endometrioz, boruların zədələnməsi ilə əlaqəli ola biləcək ümumi bir ginekoloji xəstəlikdir. Pelvik ağrısı, cinsi əlaqədə və ya ağrılı dövrlərdə ağrısı olan və hamilə qalmaqda çətinlik çəkən qadınlar endometrioz riski altında ola bilər.

Zədələnmiş borular necə düzəldilə bilər?

Borulardakı əməliyyatın müvəffəqiyyəti borunun harada tıxanmasından və zərərin nə qədər şiddətli olmasından asılıdır. Borunun tıxanma yerindən asılı olaraq müxtəlif cərrahi üsullar istifadə olunur. Əməliyyatın məqsədi, mümkünsə ya yara toxumasını çıxarmaqla, borunun xaricində (yumurtalıqlara ən yaxın) yeni bir açılış yaratmaqla, ya da borunu içəridən açmaqla (kanallaşdırma) boru keçidini açmaqdır.

Tıxanma yumurtalıqlara ən yaxın olan borunun ucundadırsa, cərrahiyyə ya aşağıdakılarla aparılır:

  • Laparoskopiya (qarın düyməsindən kiçik bir kəsiklə yerləşdirilən bir teleskop vasitəsilə)
  • Laparotomiya (qarınınızda [qarnınızda] daha böyük bir kəsiklə edilən ənənəvi açıq əməliyyat).
  • Hər iki əməliyyat eyni zamanda anesteziya altında aparılır. Borunun tıxanması uterusa ən yaxın olan borunun içərisindədirsə, histeroskopiya (serviksinizdən və uterusunuza yerləşdirilən bir teleskop) tıxanmanın yanından kiçik bir boru (kanül) yerləşdirmək üçün istifadə olunur. Bu adətən laparoskopiya ilə aparılır (Laparoskopiya və Histeroskopiya adlı ASRM kitabçasına baxın).

Hamilə qala bilərəmmi?

Tubal əməliyyatdan sonra hamilə qalma şansı 3 faktordan asılıdır: borulardakı zərərin miqdarı, tərəfdaşın sperma sağlamlığı və qadının yaşı. Borular ciddi şəkildə zədələnmişsə və ya əməliyyatdan sonra da tıxanmışdırsa, bir qadın in vitro gübrələmə (IVF) yolu ilə hamilə qala bilər (bax in vitro fertilization [IVF] adlı ASRM məlumat vərəqi). IVF müalicəsində yumurta və sperma toplanır və bir laboratoriyada bədən xaricində birləşdirilir. 3-5 gündən sonra ən sağlam döllənmiş yumurtalar (indi embrionlar adlanır) ana bətninə yerləşdirilir və burada hamiləliyə qədər inkişaf edə bilərlər. Spermatozoidlərin sayı azdırsa, IVF -ə keçmək tövsiyə edilə bilər, çünki bu, həm tubal xəstəliyi, həm də sperma sayını azaldır.

Tubal əməliyyatın riskləri nələrdir?

Tubal əməliyyatdan sonra ən böyük risk, ektopik (uterus xaricində) hamiləlik olaraq da bilinən bir boru hamiləliyi ehtimalıdır (bax: ASRM məlumat vərəqi və Ektopik Hamiləlik adlı kitabça). Ektopik hamiləlik ana üçün çox təhlükəli ola bilər. Tubal xəstəliyi olan/borusu tıxanan və ya boru əməliyyatı keçirmiş qadınların hamilə olduqlarını düşündükləri və ya menstruasiyasını əldən verdikləri anda bir ektopik hamiləlik üçün qiymətləndirilmək və müalicə olunmaları üçün bir həkimə müraciət etmələri vacibdir. ciddi fəsadlar. Düzensiz vajinal qanaxma və aşağı qarın ağrısı, xüsusən də sonrakı mərhələlərdə boru hamiləliyi ilə əlaqəli ümumi simptomlardır. Müalicə edilmədikdə boru hamiləliyi partlayaraq daxili qanaxmaya səbəb ola bilər və hətta ananın ölümünə səbəb ola bilər.

Tıxanmış boruların əməliyyatları ilə bağlı digər risklər hər hansı bir əməliyyatla eynidir və qanaxma ehtimalını ehtiva edir; qan damarları, sidik kisəniz və bağırsağınız (bağırsaq) kimi digər orqanların (bədən hissələrinin) zədələnməsi; yeni yara toxumasının inkişafı; anesteziyaya reaksiya; ya da qanköçürmə ehtiyacı.